حركت امام حسين ( ع ) است ، محتاج به مطالعهء شواهد تاريخى و ملاحظهء همه جانبهء مسأله است و بدين وسيله است كه ميزان صحت آنها تعيين مىشود . اين تفاسير را كه همگى آنها على رغم اختلاف آنها در درجهء شهرت ، در ميان كتب و انديشمندان و اذهان شيعيان به اشكال مختلفى وجود دارد ، مىتوان در قالب سه نظريه خلاصه نمود : نظريهء نخست : نظريهء غيبى حركت امام حسين ( ع ) . نظريهء دوم : نظريهء سياسى حركت امام حسين ( ع ) . نظريهء سوم : نظريهء رسالت تاريخى در حركت امام حسين ( ع ) . پس بايد به هر يك از اين نظريات به صورت مجزا پرداخته شود تا معلوم گردد كه چه شواهد و ادله‌اى بر هر يك از آنها مىتوان پيدا نمود ؟ نظريهء نخست : تفسير غيبى اين نظريه مىكوشد تا انگيزه‌هاى حركت امام حسين ( ع ) را بر اساس اوامر عالم غيب تفسير نمايد . بدين بيان كه امام حسين ( ع ) به عنوان يك امام معصوم كه متصل به عالم غيب است از جانب خداوند متعال مكلف به اين اقدام شده است . تكليفى كه به اعتبار خاص بودن آن حضرت و عصمت و